KARAPAPAKLARDA GİYİM KÜLTÜRÜ
Bölgenin giyim kültürüne etki eden en önemli faktör mevsim koşulları ve adet , ananelerde gelen ve farklı toplumla olan ilişkiler.
Dikkat ederseniz kültürlerin oluşumda etkili olan unsurlar giyim, kuşam kültürün dede ön plana çıkmaktadır. Giyimlerin modellerine ve kumaşın cinsine
dikkat ettiğimizde bahis gecen unsurların etgillerini açıkça görünmektedir. Örneğin:
Giysilerin kalın kumaştan olması kışının ağır olmasındandır. Çeşitli motif ve model-
ler geçmişten günümüze ulaşan adet ve ananelerin izlerdir.
Kalın giysileri giymek, doğa olayları karşısında direnmek ve sağlıklı yaşamak için dir.Model ve motifler ise geçmişe sadık kalmadır.
Genellikle giyisiler de süsleme sanatı kullanılır. Bu aksesuarlarda kullanılan desenler tipik Türk motifleridir. .Kıyafetlerin dizayn yapılınca el emeği ve göz nuruna ağırlık verilir.El emeğinin daha alımlı daha zarif olması giysiyi daha kıymetli kılardı.
BAYAN KİYAFETİ
Bayanların kıyafetlerini tanımaya çalışalım. Tanıtımı baştan başlayarak ayağa doğru yaparsak daha iyi anlaşılır diye düşünüyorum.
ÇENBERE: Çemberin iskeleti, şimdiki gelinlerde kullanılan tacın iskeletine benzer. Daire şeklideki çembere çeşitli renkteki kumaşla süslerler. Çembere gılavatınla,renge,renk vallalarla bezenirdi.Çembere hazır.
VALA: İrili ufaklı etrafı püskülü ipeksi başörtüsü.
GÜLAVATIN: Üç,beş santimetre genişliğinde altın renginde madeni ipliktir
çok sık ve itinalı bir şekilde örülmüş nakışlama ve desenleme aksesuar ürünüdür.
DİNGE: Gelinlerimiz, kızlarımız tam olarak alınlarının dolusu yanı zülüflerinin arasına yine gülavatının üzerine küçük altınlar dizerlerde bunu da alınlarına bağlarlardı
Çok mükemmel kompozisyon oluşurdu.
KALAĞEY: Bayanların başlarına bağladıkları büyük başörtüsü.
KEZME: Tam olarak bayanın anlına sıkılan renkli küçükbaş örtüsü.
Üç etek beş etek kaftan(Elbise) yapılır çeşitli kumaştan. Etekler sanki yüce dağlarının çiçekleri gibi renk cümbüşü oluşturur.
GURDUŞKA: Kalın kumaşla yapılır astarı ve ceplidir yarım elbise..
ARĞALIK:Yakasız kabana benzer.Ama son derece şatafatlı olur.:Yakadan başlayarak her tarafı gülavatınla süslenir.Derme ve nakış nakış işleme işlenir.Kullanılan motifler eski Türk Süsleme sanatı motifleri kullanılırdı .motifler yiğit-
lik,mertliği simgeleyen desenlerin yanında narin ve güzel kuşların kafalarının şeklini
tavuz kuşu gibi alımlı kuşların kanatlarının tüylerinin zarefetleri itina ile işlenirdi.
KAFTAN:Boydan tek parça elbise.
Kaftan eski devirde etek sayısı ile isimlendirildi.Buda kullanılanılan kumaşın miktarı ile adlandırıldı.Örneğin:Dört etek.beş etek gibi.Kaftan(Elbise)kollu diz altına kadar inerdi etekleri geniş bol olurdu.Özellikle,dağların,bağların renga,renk çiçekleri
in tüm görükemini,ihtişamını yansıtırdı.bir ahenkle süzülüp giderdi analarımız,
Çorap malumunuz hem hava koşuları hemde o zamanın olanaklarına göre yün
le yapılırdı.Yün önce yıkanır kurutulur tarandıktan sonra teşi veya cehre ile eğirilir çağla(Şişle)örülürdü özenle dikkatla yine Türklere özgü motiflerle bezerler çorapları,
Çorap nakışının ilginç bir öyküsünü anlatırlar bölgede.Her motifin,her nakışın bir ismi vardır,
Gelin boğan adlı bir nakış vardır kı zormu,zor eve yeni gelen gelin yavuklusuna kış hazırlığı için çorap örmeye hazırlanan geln,bin türlü hevesle başlar örmeğe örer ama
nakış yapma zamanı gelir etisi derki .Gelinin eline eski bir çorap tutuşturur derki.
-Al bu nakışı erinin çorabına nakışlader.
Aksilik buya gelin bu motifi hiç bilmiyormuş.Gelin kendisine yediremiyerek alır.
Zavallı gelin gecesini gündüzüne katmasına rağmen aslına uygun olmuyor bir türlü
olmuyor,olmuyor.
Gelin bu olayı onur meselesi yaparak,iple intahar etmiştir.Motifin adı o gündür bu gündür adı gelin boğan olarak kalmıştır.
Ayakları hayvan derisinin en iyi terbiye edileninden yapılan papuçtur(Çarığın daha emekle ve zarafetle yapılandır).Tamamı emeğe dayanan bu güzüde giyisileri
sevip ve saygı besledığınız bir bayanın üzerinde tasafur ediniz.
Eğer bu giyisileri yakınan görmek isterseniz .
Damal Bebeklerini günümüze taşıyan Bacımıza çook teşekkürler.
Saygı değerli DOSTLARIM bu giyisilerimizin motifleri çok ünlü modacıların krasıyonlarında görürsünüz.Tabi ki tanıyorsanız. Beğenimizi kazanır kıpta ile izleriz.Hatta çok çeşitli defilerde bizim kültür değerlerimizin esintiler bulaçaksınız.
ERKEK KİYAFETİ
Erkek kiyafetlerinde de atalarımızın kullandığı giyisilerin yapısına raslamak müm-kündür.En belirgin özellikler ise doğaya karşı direne bilmek için kalın kumaşlar ter -cih etmişlerdi.
PAPAĞ:Erkekler kafalarına giydıkleri kuzu ve ceylan derisinden dikilen araçtır.
Deriler özenle seçilir ve terbiye edilirdi.
Şekli,kafaya geçirilen kısım kafanın ölçüsünde yapılır,20-25cm yükseklığinde
alttan yukarıya doğru genişliyordu.Tercih edilen siyah rekli derileridi.Kökenimizin
KARA PAPAK isminin burdan geldiği bazı kaynaklarda görülmektedir.
ÜSGÖYNEĞİ: (Gömlek-Fireng göynek) Yakasız üç düğmeli kolları uzun bilekleri düğmeli, genellikle siyah renkli olurdu.
FAYKA(Kazak):Koyun yününden elle örülürdü. Kollusuda, kolsuzusuda örülürdü.
AVCI YELEĞİ: Kolsuz bel üstüne kadar iner ön kısmı sekiz düğmeli karşılıklı cepli
arka kısmı kemerli ve tokalı olurdu.
KÖSTEK. Cep saatına gümüşten yapılan kalın zincir, yeleğin ceplerine konulan
saatin ihtişamını artırmak.
ARĞALIĞ: Yakasız paltoya benzer, dize kadar inerdi. Yünlü kumaş veya çuhadan yapılırdı.Belden kemer veya kuşakla bağlanırdı.
KURŞAĞ:Bele bir kaç tur sarılan yünden örülen kaşkol.
Silahlarını kurşağlarına koyarlardı.
ŞALVAR: Bu giyisidede mevsim koşulları düşünülerek yün örme kumaşlar kullan-ılmıştır.İki tür pantulon modeli giymişlerdi.Başlıklı kemerle bağlanan paça kısmı iple
büzgülü geniş pacalı pantulonlar. Kilot pantulon:bilek tarafı yukarı doğru diz altına kadar düğmeli tabi sıkı olurdu,dizden yukarı geniş ve ceplidi.Hatta dizleri püsküllüsüde yapılırdı.Atalarımızın hayatı at üstünde gectığı için kilot pantulonunu da-ha çok kullanmışlardı.Çünkü:Biniciler daha rahat eder kilot pantulonda.
ÇORAP:Koyun yününden örülürdü.Analarımızın kızlarımızın maharetleri ön plana
çıkardı çorapların dokunuşunda ve işlenen nakışlarda.Çoraplar diz altına kadar çıkardı,kamanan bağlanırdı çoraplar.
ÇARIK:Büyük baş hayvanların derisi çok iyibir şekilde işlenerek yapılırdı.
KÖRÜKLÜ ÇİZME:Üç, beş körüklü olurdu genellikle at binerken giyilirdi.
Değerli dostlar bu güzüde değerler uzun yılların birikiminin sonunda kullanıl
mıştır.Dahada önemlisi günümüzde moda diye bizlere sundukları çoğu giyisiler
Atalarımın kültür ürünleridir.Malesef ufak defek değişiklikler yaparak bizim değerler-imize sahip çıkarak yine kendimze ihrac ediyorlar.Kendi silahımızla bizi vuruyorlar.
Ufak defek değişiklerle bizim kültürümüzün üzerinde baskı unsuru olmaktalar.
EĞER BİZLER BU KÜLTÜR VARLIKLARIMIZI BİLİMİN IŞIĞINDA MANTIĞIN REHBERLİĞİNDE VE AKLIN YOLUYLA GÜNÜN KOŞULLARINA GÖRE YENİLİĞE
ACIK TUTA BİLİRSEK LAIK OLDUĞU YERLERE GELECEĞİNDEN HİÇ ENDİŞEM YOKTUR.
İlgi duyup aklın süçgecinden geçiren DOSTLARA saygılar sunarım.
Katkı koymak isteyen kardeşlerime şimdiden kucak dolusu sevgiler.
cildirlikarapapak