Başına geleni bilemezsin ki.
Kaldırsın başını görülmez haşa.
Ömrün bitenecek insanca yaşa,
Bir daha dünyaya gelemezsin ki.
Denizoğlu, hakka olmalı mail,
Sular üstten akar görünür meyiL.
Çalış, her toplumda bir insan sayıl,
Sevilmezsen insan olamazsın ki.
AŞıK ÇOBAN İSA
Aşık Çoban İsa, Çıldır'ın Yıldınmtepe (Rabat) köyündendir. Çoban olduğundan, doğayı çok seven ozan, Posoflu Zülali ve bazı aşıklarla arşılaşmıştır. 1898 - i 929 yıllan arasındayaşadığı belirtilmektedir. Asıl 50yadlan Aktimur ailesindendir.
TARNAM
Sennen haber alem,
Kasurun yeri
Bıldır ki bayramın,
necaldu tamam
O giden çarşamba, bu cuma ahşarnı
Yıl aradan geçti güç oldu tamam
Kinni felek, kimisini güldürdü
Kimini de murat üste öldürdü
Men fağınn çeşrnin yaşın sildirdi
Altın gümüş günüm tuç oldu tamam
Gamlı İsa baş ağrısı mahana
Bu dünyada kim galıfdı dihana
Nece Süleymanlar geldi cihana
Söyle görem hani necaldu tamam
DURMUŞ DENİZOGLU
Asıl adı Durmuş Gökdeniz'dir. Çıldır'ın Gülyüzü köyünde doğ (1928). Aşıklık geleneğini küçük yaşta çevre aşıklannın yanında öğren Şiirleri yanında pek çok hikaye de bilen ve anlatan aşığın oğlBa Denizoğlu da geleneği sürdürenlerdendir. Halen İstanbul'da oturan aşık, ilkokul mezunudur.
KOŞMA
El çek tabip bu yararndan sağalmaz yaram benim
Gece gündüz dolaşmaktan kesildi çaram benim
Eller düğün bayram eder, ben derd ü gam içinde
Bu ne zalim dünya imiş, bitmiyor garam benim.
N e bağlandın bu dünyaya, var mı ki tapın senin?
Bir emanet binadasın bozulur yapın senin
Melekül mevt olacaksın, yok bacan kapın senin
Dünya değirmene benzer, döner, sıram var benim.
Denizoğlu başa kadar yandı kimin çırası
Bu dünya kahpe dünyadır, harkesin var sırası
Seninle beraber gelmez dünya malı, parası
Açma tab ip hiç sinerni, bitmez verem var benim
DURSUN DURDAGI (AŞıK BURHANİ)
1937 Arpaçay'm Gediksatılmış köyünde doğmuştur. Baba adı, Aziz; ana ı Anahanım'dir. İlkokulu bitirdikten sonra ailesiyle birlikte Çıldır'm ]üvenocak (Zinzal) köyüne yerleşti. Güvenocak, dede yurdudur. Aşık asım'm çırağıdır. Halk şiirinin birçok türünde eserler verdi.Birçok kez Konya Aşıklar Bayramı'na katıldı. 1973'te Kars'ta ~enlenen
"Dede Korkut Gecesilinde birinci oldu. Evli olan ozanm iki oğlu ve . kızı vardır.
AYNI
Bu dünyaya gelen tüm insanların,
Anadan olunca duygusu aynı.
Görünce dünyayı feryat onların,
Farketmez hepsinin kaygusu aynı.
Her insan bürünmüş kamiğe ete,
Ruhu vardır kandan damardan öte.
Çocukken ağlıyor bir yudum süte,
Hayatı boyunca arzusu aynı.
Hangi dilden hangi dinden olursa,
İslam doğar bu dünyaya gelirse.
Hep aynıdır ağlar veya gülerse,
Hayaller rüyalar uykusu aynı.
Sonradan dünyaya gönlünü bağlar,
Neşelerde güler, kederde ağlar.
Hey Dursun alçaklı yüksekli dağlar,
Misali insanlar sorgusu aynı.
Dursun DURDAĞI
ÇILDIR'IN (KOŞMA)
Gözlere diba, zerbafbiçilir
Ganimettirmal metahı
Çıldınn Lale, sümbül, gonca, güller açılır
Göl kenan seyrangahı Çıldır'ın
Ağalan vardır hep adı belli
Koç yiğİtler gezer ağa misalli
Aslı Beyzadedir, kendi kemalli
Tahir Bey'dir birpenahı Çıldır'ın
İsa söyler bu sözleri serinden
Yiğit ölmeyince dönmez yarinden
Paşalar, vezirler korkar şerinden
Hacı Bey'dir hanlı, Şanlı Çıldır'ın
RamazanKORKMAZ
Çıldır Tarih ve Etnografyası Erzurum - 1984
HAcı MURAT GÖKBULAK
1937 yılında Çıldır'ın Aydıngün köyünde doğdu. Hallaçoğullan'ndan Sarı'nın oğludur. Köylerinde açılan ilkokulun ilk mezunlanndandır. Maddi jururnlannın bozuk olması nedeniyletahsil yapamamıştır. Genellikle çiftçilik yapmakla beraber, dini konulara karşı büyük bir ilgisi vardır. Sekiz çocuk babasıdır. çevreye ve dostlanna bağlı bir yapısı vardır.
Sonsuz bir sevgi ve saygısı vardır.
DEDECAN
Çifte gider, ekin ekerdik,
Maçkal kızar, dil bükerdik,
htiyar haline gülerdik,
Pişmanım, dedecan, dedecan.
Çalı keser binardik ata,
Çamura, kara, bata bata,
Gençliğimde geçen hayata,
Yananm, dedecan, dedecan.
Ömür insanı yiyip talıyor,
Sanoğlu, gençlik arıyor,
Yaşım sorarsın, kırka varıyor,
Kocadım, dedecan, dedecan.
Haberin vereyim halimden, Ş
ikftyetim ne sin elinden,
Ele usanıp, bıktım canımdan,
Bezanm, dedecan, dedecan.
Murat hayatın, etmiyor para,
Ele ölüme, olmuyor çare,
Halim destan eyler, deftere,
Yazarım,dedecan,dedecan.
AŞıK HÜSEYİN TELLİOGLU
1946 yılında Eski Beyrehatun köyünde doğdu. Saz çalınas sonra başladı. Devlet memurluğu yaptı. Emekli oldu.
NE KOLAYDıR NE DE ZOR
Düşüp nefs in havasına ömrün boşa bitirme
Hakka yakın olmak öyle ne kolaydır ne de zor.
Umudun kesme Mevladan alim de emin değiL.
Hakka yakın olmak öyle ne kolaydır ne de zor.
Ruh dediğin neye benzer, cesede nasıl girer?
Kalışı hesap edilmiş, çıkışını kim görer.
Her ilmin peşinde ya dünya ahret arar.
Hakka yakın olmak öyle ne kolaydır ne de zor.
Tellioğlu ne zalimdir hakkı inkar edenler.
Bu dünyada mülk bırakıp boşu boşuna gidenler.
Ruh cesedi terk edince neye yarar bedenler.
Hakka yakın olmak öyle ne kolaydırne de zor.
Aşık Hüseyin TELLİGGLV
Gönül Dostlanna Kasım-1998
AŞıK İLYAS KAYA
1931 yılında Kars'ın Çıldır ilçesine bağlı Bozyiğit (Gereşe~ dünyaya geldi. İlkokul mezunu olan Kaya, 15 yaşlannda ozanlığa Yaşadığı bölgeninözelliği, savaşlara sahne olması ve geçirdiği aşA _ duygulanarak ozanlığabaşlayan yaşlı ozan, Aşık Kasım'ın yanında : usta malı şiirler okur.
Kendine has koşmalan ve güzellerneleri bU: yaşının geçmesi nedeni ile
ozanlığı bırakmıştır.
ÇILDIRGÜZELLEMESİ
Dinleyin efendim size bir destan,
Ne hoştur havası yeri Çıldır'ın.
Ağası, paşası, beyi, milleti,
Bin olsun sürüsü, biri Çıldır'ın.
Arabi, Farsıca iman diledi,
Makam'ı Cennetti Firdevs yeridi.
Esas kendi köyü Koraveldi,
KamilAğa'dır Şeyhleri çıldır'ın.
Ezberi Kur'anı dilinde zikir.
Peygamber çağırdı cennete gel gir,
Bu mübarek kutupları Çıldır'ın.
Verdiler zekatı namaz kıldılar,
Oğulları kerameti buldular.
Mübarek'i sağ cami'de gördüler
Hoş lisanh imranları Çıldır'ın.
Bu beyleri sanlarıynankalsınlar,
DilerimAllah'tan iman bulsunlar.
Düşmanları sararuban solsunIar,
Hoş lisanh imranlan Çıldır'ın.
AşıkİlyasKAYA
SÖZLÜK
Firdevs : İran'ın ulusal destanı Şehname'nin yazan. MS. 935 - 1020
İmran : Hz. Meryem'in babası, Kur'an'ın 3. süresi. Bayındır, güzel.
Koravel : Çıldır'ın Sazhsu Köyü.
Mübareği sağ camide gördüler : Söylentiye göre ölümünden 1 yıl ::ra
Cilavuz'da (Susuz'da) camide namaz kılarken görülmüştür.
Bu nedenle .mil (Erdoğan) Ağa, ermiş kabul edilir.
özlük Düzenleme ErtekinATALAY
İRFA-NİHOCA
Doğum l750? Kunduzhev (Çııdır'ın şimdi harabe olan köyü.).
Ölüm, : O? Arpaçay'ın Demirci köyü.
Amcası Sabri Paşa ona kızını vermek istemiş; fakat İrfiini rüyasında :-
1üğü güzele aşık olmuş. Sevgilisi de onu rüyasında görmüş. Sevgilisi -'-'ten K
unduzhev'e gelmiş. Yanındaki falcı İrfiini'yi ona ölü olarak ttığında geri dönmüş.
Aşık geri dönen sevgilisini aramaya çıkmış. Bu kez 3.Sında gördüğü güzele benzeyen
Türkmen kızına gönlünü ka~.tırmıştır. -:.:asının kızını almayan aşık, amcası tarafından
Arpaçay'ın Demirci köyüne Smüş ve orada ölmüştür. Mezarı Demirci köyÜndedir.
Torunları Urta ve :ivel köylerindedir.
(Aşık, aşağıdaki şiirde tumalan Çıldır köyleri üzerinde gezdirerek plisini arattınr.
Köyler eski adları ile verilmiştir.)
TURNALAR DESTANı
Sabah namazında kalkıp Zarşat'tan.
İn Karaçayır'ı bulasan turnam.
Aş Lavaş-Gediği'n bağla katann.
Kanş Taşbaşı'nda Göl'e sen turnam.
İrişli, Külveren kaldı sağ yana.
Aş Kızılkilise'den geç Kamervana.
Albız ıssızlıktır, Cala verana.
Orada bir gece kalasan turnam.
Sefil, Ağcakala dönüptür yaza.
Uğrama Kakac'a belki yol aza.
Gel Su-Katışan'dan var in Canbaz'a.
Canbaz-Çukur'unda gülesen turnam.
Zinzal'lar çekilip yucadan yuca,
Uğra Çamdıra'dan sor hali nice.
Subara mamurdur, bari bir gece.
Eğlenip rahatı bulasan turnam.
Köğas süvaridir, Purutpiyaden.
Urta'yla Meredis gelmesin yadan.
Aş Çatak-Başı'm geç Zurzuna'dan.
Kunduzhev dostköyü bilesen turnam.
İrIani der turnam, çıkma sözümden.
Alemi mest ettin hoş avazından. Karabandarlı -
Türkmen kızından, Orada bir hoş haber alasın turnam.
KORAVELLİKAMİLERDOGAN
1855-1944 Gölbelen (Urta) köyünde doğdu. Babası Molla Mustafa oğlu -dullah Ağa'dır. 8 yaşında Sazhsu (Koravel) köyünde geldi. Medrese eğitimi ördü. Düğün ve bayramlarda aşıklan izledi. Çocukluk ve gençlik yıllan Osmanlı-Rus savaşlanyla geçti. Kurtuluş Savaşı yıllarında yörenin ileri elenleriyle birlikte milis kuvvetlerini Enneni-Gfucü-Rus kuvvetlerine karşı rgütledi ve savaşiı.
Yöresel ve ulusal Kurtuluş Savaşı'yla ilgili şiirleri vardır. Şiirlerinde vatan vgisi, kahramanlık ve Atatürk konulanm işlemiştir. Gezgin ozan sazışla "ylediği şi
1918ARDAHAN'IN KURTULUŞU DESTANı
Cihandaki bunca düvel içinde,
Al -Osman' m yüce saltanatı var.
Peygamber vekili, öz halifesi,
Tarikatı ulu, aslı, zatı var.
Sultan Reşat Hünkar adlile gezer,
Enver Paşa, durmaz ihtiyat düzer.
Resul Emaneti mülkümüz bezer Sancağı Şerif' in kerameti var.
Urus, Al-Osman' la düştü inada.
F elek malın, mülkün çaldı kanada.
Düştü ihtilale, yandı fenada,
Tarmar gitti bunun bir hikmeti var.
Uruslar, Kafkası bırakıp kaçtı.
Yerine Ermeni, Gürcüler geçti.
Al-Osman devleti yetip, cenk açtı.
Bozdu Ermeni 'yi ne kuvveti var.
Bin üç yüz otuz dört tarihtir bu an Kurtuldu
Batum, Kars, bir de Ardahan Şad oldu geçmişte
ruh-i şehidan intikam alındı çok fırsatı var.
Hamdolsun kavuştuk Atamıza biz,
Kırk yıl esarette kalmıştık öksüz.
ÖptükAl Bayrağı, sürdük yüz ve göz.
Sağaldı canımız, hoş sıhhati var.
Ardahan' ageImiş F azlı Binbaşı. Adalet üzere görür her işi.
Gece, gündüz durmaz eder teftişi. Divan hükmü keser adaleti var.
MutasamfŞakir Bey, güzel insan,
Vasfmı demeye acizdir lisan.
Merhametli, kibar, hem ehl-i irfan
Ahaliye gayet çok hürmeti var.
Çok Şad gördüm Ardahan' m özünü
Elvanlı çiçekli ova, düzünü
Bir daha görmesin Kafır yüzünü
Peygamberimizin bize şefaati var.
irlerinde hece ölçüsü kullanmıştır.
Eroğlu askerler cenge çıkarlar.
Düşmanlan vurur, süngü takarlar.
İnna fetebna 'yı her dem okurlar.
Din yolunda gider marifeti var.
Kıble-iAleme secde kılarlar.
Dilbilmez Kafır' e karşı durarlar.
Allah, allah deyip cenge dalarlar
Muhammed adına salavatı var.
Koravelli KAMİL, aşka gelende.
Hakkın ihsanında şükür kılanda.
İnşaIlah Kafkas' ı biz tam alanda.
Size böyle yeni hikayeti var.
(1918 Mayısı-Ardahan) Kaynak:
M. F alırettin Kırzıoğlu Edebiyatımızda Kars
